Streekomans: je hoort er nooit over, behalve wanneer er er een streekauteur sterft, waarbij blijkt dat deze miljoenen boeken heeft verkocht. Het is literatuur die geen literatuur mag heten en volkomen genegeerd wordt door de culturele elite. Maar nu is er dan opeens Wie haalt de haren uit het doucheputje? (Tantalos 2017) van Constanza van Ommen. Het debuut is onmiskenbaar een streekroman, maar kennelijk ook onweerstaanbaar voor de grachtengordel. Wat is hier aan de hand?

Moderne streekroman

Het geheim zit denk ik allereerst in de titel. ‘Wie haalt de haren uit het doucheputje?’ is een vraag die om een antwoord vraagt en om dat te krijgen zul je het boek moeten aanschaffen. Zoals in de betere thrillers geeft Van Ommen het pas op het laatste moment. We zullen het niet verklapen.
 De typering als moderne streekroman is raak. Het boek is vlot en vakkundig geschreven en heeft op elke pagina wel een paar zinnen die je zou willen onderstrepen. Maar het speelt zich af op de Veluwe en de personages zijn tot in hun vezels provinciaals. Voeg daarbij een oertraditionele spanningsopbouw plus een happy end.

Het verhaal

De heldin van het verhaal is grafisch ontwerpster Elvira Bot, geboren, getogen en werkzaam in Hoenderloo. Ze werkt voor de plaatselijke drukkerij en ontwerpt in haar vrije tijd ansichtkaarten. Dat blijft niet onopgemerkt: een grote Amerikaanse uitgever van wenskaarten ontdekt haar en ze krijgt een contract. In één klap behoort ze tot de grootverdiers in het dorp. Hoe dit zijn weerslag krijgt op de kleine gemeenschap beschrijft Van Ommen fabuleus. Dat geldt ook voor de veranderingen die Elvira ondergaat. Terwijl haar faam groeit en kaarten, mokken, T-shirts, prentenboeken en tekenfilms met haar ontwerpen de wereld veroveren, probeert zij met een Dick Bruna-achtige nuchterheid werk en geld gescheiden te houden. Maar daar faalt zij glansrijk in.

Puntje van je stoel

Wat is het verschil tussen een ouderwetse en dezemoderne streekroman? Bij een oude streekroman is het de bedoeling dat jezelf tijdens het lezen verliest, maar bij Wie haalt de haren… is dat onmogelijk. De virtuoze verteltechniek maakt dat je voortdurend beseft dat je een verhaal aan het lezen bent. Van Ommen speelt bovendien met de vooroordelen die iedereen over streekromans heeft. Soms laat ze een clichématige plotlijn volkomen clichématig eindigen, om vervolgens de boel op zijn kop te zetten. Vanaf het eerste hoofdstuk zit je op het puntje van je stoel te lezen.

Titelverklaring

Nog over de titel. Volgens literair magazine Boek Nu! is dit een metafoor voor de ondankbaarheid voor werk dat zonder tegenprestatie wordt verricht. Je kunt Elvira inderdaad wel ondankbaar noemen, zeker wanneer ze haar oude tekenleraar weigert te helpen. Maar volgens mij is de boodschap van Van Ommen puur cynisch. Elvira begon als bescheiden en dienstbaar persoon en hield er door het grote geld gewoon mee op om dat te zijn.

Conclusie

We kunnen niet anders dan het eens zijn met wat er al geschreven is over het boek en geven negen sterren. We hopen dat Van Ommen zich niet als haar heldin mee laat slepen door het succes.|| Gegevens: Constanza Van Ommen, Wie haalt de haren uit het doucheputje, Uitgeverij Tantalos, Apeldoorn 2017 (NB Boek bestaat niet).