beeld: Rijksstudio (publ. dom.)

Eindrijm is een van de meest opvallende kenmerken van Westerse liedteksten en traditionele gedichten. Tegelijkertijd kun je gemakkelijk liedjes en gedichten zonder rijm schrijven. Dus: waarom gebruiken we eigenlijk rijm?

Het 2017-liedje Energie van Ronnie Flex bevat deze regels:

Baby waarom jij voldoet aan al mijn eisen
Weet niet waarom jij het doet op elke wijze
Ik hoef niet te winnen, ben geen één van die prijzen
Ronnie Flex

In de 12de eeuw dichtte de Aartsdichter (van de Carmina Burana) de volgende regels:

Aestuans intrinsecus ira vehementi
in amaritudine loquor meae menti:
factus de materia levis elementi
folio sum similis de quo ludunt venti.
De Aartsdichter

We zijn al meer dan acht eeuwen aan het rijmen. Maar in de klassieke tijd gebruikten de Griekse en Romeinse dichters en zangers geen eindrijm. De vroege Germaanse culturen evenmin. In A Handbook of the Troubadours geeft Frank M. Chambers nadere uitleg. Hij citeert bovenstaande regels van de Aartsdichter en licht toe dat deze zowel eindrijm als een regelmatig ritme van beklemtoonde en onbeklemtoonde lettergrepen heeft, plus een cesuur (pauze) in het midden van de regels. Met andere woorden: je kunt de tekst rappen.
 De klassieke Romeinse dichters gebruikten geen klemtonen als ordenend principe, maar een regelmaat van lange en korte lettergrepen. Het gevoel voor de lengte van een lettergreep raakte echter verloren. Daarvoor in de plaats kwam de focus op de klemtoon. Eindrijm kwam erbij om ook de regels te ordenen. Het maakte de indeling in strofes hoorbaar.

De dichters en liedjesschrijvers van de middeleeuwen namen het rijm niet alleen van het laat-Latijn over, maar ook uit het toen islamitische Iberisch schiereiland. Onder andere de zajal zou als voorbeeld hebben gediend.