Stukje over ‘stuk’ en ‘stukke’

Is een zin als “Hoe kan ik mijn stukke printer repareren” juist Nederlands?

Op Neerlandistiek.nl plaatste Jan Renkema (van de Schrijfwijzer) deze week een lemma van zijn Verwarwoordenboek, waarin woorden met bijna gelijke betekenis worden ontward. Het ging om het koppel kapotstuk. Deze woorden betekenen volgens Renkema nagenoeg hetzelfde, maar het gebruik verschilt: “Stuk kan niet vóór een zelfstandig naamwoord gebruikt worden.”

Kan niet bestaat niet en iedereen kent het bijvoeglijke naamwoord stukke van internet:

Ik dacht, voor ik iemand lastig ga vallen met mijn stukke blender, moet ik er wel zeker van zijn dat de stekker erin zit.
zegmaaryes.nl

Nu heb ik een stukke radio en een radioslede over.
saabforum.nl

Na een pitstop en het wisselen van de stukke band, zakte hij weg naar een 13de plaats.
autosport.nl

Maar inderdaad denk ik ook, dat het gewoon een stukke videokaart is.
forum.computeridee.nl

En er schijnt tussen alphen en leiden een stukke bovenleiding te zijn.
tweakers.net

Verwijder eventuele dikke, stukke stelen van de spinazie en was de groente grondig.

NRC Handelsblad

Toch mag het niet

Want Taaladviesnet zegt:

V: Kan stuk voor een zelfstandig naamwoord gebruikt worden, bijvoorbeeld een stukke auto of een stuk horloge?
A: Nee, combinaties als de stukke auto en een stuk horloge zijn geen standaardtaal. Correct is bijvoorbeeld de kapotte auto of een kapot horloge. Stuk kan in de standaardtaal wel gebruikt worden als naamwoordelijk deel bij een koppelwerkwoord: De auto is stuk, Het horloge is stuk. (…) In informele spreektaal wordt stuk(ke) soms wel als attributief bijvoeglijk naamwoord gebruikt (stukke fiets, stukke auto, het stukke horloge). Dat gebruik is geen standaardtaal.

Wat is dan die ‘standaardtaal‘?

We verstaan onder de Nederlandse standaardtaal het Nederlands dat algemeen bruikbaar is in het publieke domein, dat wil zeggen in alle belangrijke sectoren van het openbare leven, zoals het bestuur, de admi­nistratie, de rechtspraak, het onderwijs en de media.

Informele taal op internet wordt door de taal niet tot het ‘belangrijke’ openbare leven gerekend. Maar je ziet dat ‘stukke’ ook al in gedrukte media wordt gebruikt. Het lijkt erop dat het salonfähig aan het worden is.

Moeten we ‘stukke’ onderdrukken?

Renkema signaleert dat een deel van de taalgebruikers ‘stuk’ als minder stuk aanvoelen dan ‘kapot’. De opkomst van stukke zou dus een taalverrijking kunnen betekenen. We kunnen er heel efficiënt de mate van stukheid mee aangeven. En we kunnen onze gevoelens over het defecte object mee relativeren: ‘Mijn stukke koffiezetapparaat’ impliceert dat het niet het einde van de wereld voor je betekent.

You may also like...