Paul Adkins, ‘Codeword Dictionary’


Codeword Dictionary – A Compilation of Military and Law Enforcement Codewords from 1904 to Present luidt de volledige titel, waarbij ‘present’ slaat op 1997. Het was al een beetje gedateerd toen ik het kocht voor een jij-gaat-meeprijs. Het boek is tweedehands nog goed verkrijgbaar.

Van OPERATION A tot ZORRO II

Schrijver Paul Adkins is (of was) een voormalig infanterie-officier van het Amerikaanse leger. Zoals een militair betaamt is het boekje precies wat het belooft: een opsomming met korte uitleg van codenamen voor militaire en politionele operaties. De inleiding beslaat slechts twee bladzijden.
 Daar leren we waarom er geen codenamen van vóór 1904 bestaan. Toen was er nog geen behoefte aan, omdat het aantal militaire operaties veel lager was. De eerste codenamen van de US Army waren GREEN, RED en ORANGE voor plannen met betrekking tot respectievelijk Mexico, Groot-Brittanië en Japan. De namen werden met hoofdletters geschreven om verwarring met de kleurnamen te voorkomen en gekozen om voor enige geheimhouding te zorgen.
 Er zijn volgens Adkins geen vaste regels voor de keuze van een codenaam, maar alleen trends en gewoontes, waar regelmatig van wordt afgeweken. Fransen hebben een voorkeur voor enkele woorden die ontleend zijn aan de natuur (CHEVESNE (Fr. voor kopvoorn)), terwijl de Verenigde Staten, Canada en de NAVO vaak voor dubbele woorden kiezen (DESERT STORM).

Creatief met taal

Bladerend door de 224 pagina’s wordt duidelijk dat militaireneen voorkeur hebben voor bepaalde thema’s en het soms niet kunnen nalaten om iets van het doel van de operatie door te laten schemeren. REGENSCHIRM (paraplu) was de codenaam van de Duitse luchtaanval op Birmingham. Dat de reis naar Engeland voerde was dus wel duidelijk. Voorbeelden van thema’s zijn vissen (HADDOCK), voornamen (ISABELLA, OTTO), planten (CACTUS), mythologie & legenden (IKARUS, WEHRWOLF), religie (GOMORRAH), topografie (KLONDIKE, KOPENHAGEN), comics (DICK TRACY, POPEYE) en het weer (HERBSTNEBEL, RAINBOW). In een creatieve bui wordt voor een metafoor gekozen, zoals PAUKENSCHLAG en PACIFIC WIND. De laatste is een sterk staaltje misleiding, de nooit uitgevoerde operatie was bedoeld om diplomaten uit Koeweit-stad te bevrijden. KOPENHAGEN vond natuurlijk niet plaats in Denemarken, maar op de Frans-Italiaanse grens. Moderne codenamen zijn soms vooral op het publiek gericht, zoals DESERT STORM en DESERT SHIELD. Dit zijn zulke simpele metaforen dat het eerder beschrijvingen zijn.

Ons oordeel over Codeword Dictionary

Voor de liefhebber van militaire geschiedenis is dit een uitstekend naslagwerk, hoewel het zeker niet volledig is en we inmiddels bijna twintig jaar verder zijn. Ik ken geen website of boek met een meer uitgebreid overzicht. Voor taalliefhebbers is het een leuke curiositeit met als minpuntje dat de auteur geen studie naar de verschillende stijlen en trends heeft toegevoegd. Antiquarisch is het voor een handvol euro’s te koop. Gegevens: Paul Adkins, Codeword Dictionary – A Compilation of Military and Law Enforcement Codewords from 1904 to Present, Motorbooks International, Osceola USA 1997, ISBN 0-7603-0368-1.

You may also like...