Fonetisch pangram of panfoon

beeld: pixabay (publ. dom.)

Voor de lezers die het niet kennen: pangram is de benaming voor een liefst zo kort mogelijke zin waarin alle letters van het alfabet in voorkomen, zoals Sexy qua lijf, doch bang voor ’t zwempak en Doch vlakbij zwerft ’n exquis gympje en het Engelse The quick brown fox… Het nut ervan is beperkt, maar je kunt er bijvoorbeeld de werking van je toetsenbord sneller mee testen dan met de reeks az. Stel dat je iemands uitspraak van de klanken in het Nederlands zou willen inventariseren. Wat zou daarvoor een bruikbaar panfoon zijn?

De uitdaging: wat zijn alle klanken van het Nederlands?

Een pangram telt 26 unieke letters, maar daarmee heb je niet alle klanken van het Nederlands. Ten eerste vallen letters als de c, de q en de x af, omdat deze als (gecombineerde) k-klank en de s-klank worden uitgesproken. maar er komen ook klanken bij. De ng van tang is bijvoorbeeld geen combinatie van een n en een g, maar een op zichzelf staande nasale klank. De a van kaas is ook een andere klank dan de a van kas. Dan zijn er nog tweeklanken zoals au en oi en met twee letters genoteerde klanken die één klinker zijn zoals eu en oe. Maar daarmee zijn we er nog niet. Ook een l aan het begin van een woord (bijv. lol) klinkt anders dan aan het eind van een woord. Maar klankgeleerden houden de klankvoorraad van een taal om verschillende redenen beperkt. Zie het Wikipedia-artikel, het standaard-Nederlands heeft er ongeveer 40. De uitdaging luidt dus: maak daar een panfoon mee. Inzendingen zijn welkom via vandertekst[AT]gmail.com.

De ongeveer 40 klanken voor het Nederlandse panfoon

a van appel
a van aardbei
ai van mais
au van smout
b van Brinta
d van drank
(dzj van Jazz-appeltje)
e van crème
e van melk
e van meel
eu van beukennootje
(eu van freule)
f van fris
g van guanciale
g van grutten
g van beleg
h van ham
i van kip
i van bier
ij van rijst
j van jan hagel
k van kaas
l van look
m van mihoen
n van nasi
o van rogge
o van brood
oe van boekwijt
p van pinda
r van room
s van stroop
schwa van reuzəl
sj van chocolade
t van tofu
tsj van Tsjolk
u van zult
u van muur
ui buikspek
v van vlierbes
w van water
z van zout
zj van jus

(wordt vervolgd)

Dit vind je misschien ook leuk...