Het achtervoegsel -isering

Een van de projecten van het Woordenpark is de Neologids, een handleiding in wording voor het bedenken van nieuwe woorden. Het onderzoek hiernaar geeft als bijproduct stof om stukjes voor dit blog te tikken. Vandaag onderzochten het ietwat vreemde, maar krachtige achtervoegsel –isering.

Individualisering door industrialisatie

Het woord individualisering heeft zijn eigen Wikipedia-artikel en zou het gevolg zijn van de industrialisatie. Het zijn voor het Nederlands raar lange woorden en zijn dan ook ontleningen. Individualisering is gok ik een vertaling van het Duitse Individualisierung en individu hebben we via het Frans uit het Latijn overgenomen en betekent letterlijk ‘iets ondeelbaars’. Kortom het gaat om dure woorden en de kracht van het achtervoegsel -isering is dat het woorden nóg duurder maakt.

-isering als productief achtervoegsel

isering is een productief suffix, wat wil zeggen dat taalgebruikers er nieuwe woorden mee vormen. Bijvoorbeeld: technocratisering, vertechnocratisering, PVV’isering, Wilderisering, IKEA’isering, Ver-WC-Eendisering, etc. NAVO-isering en vertrossing zijn al oudjes.
 Verschillende taalbloggers/columnisten hebben er op gewezen dat het vaak negatief wordt gebruikt, vooral bij de gekunstelde afleidingen (vooral die met merknamen). Wanneer je het bijvoorbeeld over de vertheehuisisering van de stadscentra hebt, zullen de meeste mensen dit als een klacht opvatten. De houterigheid van de combinatie en de eventuele toevoeging van het voorvoegsel ver- zijn voor de hoorder het signaal dat er een negatieve trend wordt bedoeld. Bij professionalisering denk je aan iets positiefs, bij verprofessionalisering aan iets negatiefs.

Is de trend over zijn hoogtepunt?

Wanneer je woorden als Nutella-isering tegenkomt, lijkt dat een teken dat het procedé zijn langste tijd gehad heeft. Maar het blijft een van de meest compacte manieren om een trend te karakteriseren en daarbij een beeld op te roepen. Clichés zijn hardnekkig omdat het in veel gevallen de beste oplossingen zijn. We blijven het dus nog wel tenminste honderd jaar gebruiken.

Dit vind je misschien ook leuk...