Wat is ‘bodig’ in ‘overbodig’?

beeld: Lambert Lombard, Ceres met een hoorn des overvloeds (publ. dom., Rijksstudio)

Tijdens een vergadering vandaag hadden we het vijf minuten over het verschil tussen zinloos en overbodig. En zo kwamen we op de vraag: wat betekent eigenlijk bodig? En waarom bestaan tussenbodig en onderbodig (nog) niet?

De etymologiebank weet het volgende. In 1396 hadden we al het woord overbodich, wat toen ‘zich ter beschikking van iem. stellend, bereidvaardig, bereidwillig’ betekende. orbodich (‘bereid’) komt voor in een bron uit 1478. De huidige betekenis kennen we pas van teksten uit 1717. Men denkt dat de omslag van de betekenis heeft plaatsgevonden onder invloed van woorden als overtollig en overbieden. Zo’n betekenisomslag is niet uitzonderlijk. Het woord langzaam (lancsame) betekende in de middeleeuwen nog ‘langdurig’.

Onderbodig

Overbodig is dus iets dat beschikbaar is, maar dat niet hoeft te zijn. Het tegenovergestelde daarvan is iets wat niet beschikbaar is, maar dat wel gewenst is. Zoiets zou je onderbodig kunnen noemen: door onderbodige arbeidskrachten bleef er veel werk liggen.

You may also like...